Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu - SPOTKANIE Z ARCYDZIEŁEM Skip to content



Katalog Online:  

SPOTKANIE Z ARCYDZIEŁEM Drukuj

       

Najpiękniejsze i najcenniejsze piśmiennicze skarby kultury pieczołowicie przechowywane w zbiorach muzeów i bibliotek pozostają często nieznane szerszej publiczności. Zatem by przybliżyć społeczności Poznania, choć nie tylko, cenne zbiory znajdujące się w Bibliotece Raczyńskich, Biblioteka wspólnie z PKO Bankiem Polskim SA postanowiła zorganizować cykl „Spotkanie z Arcydziełem”.

 

ARCYDZIEŁO I – Edward Raczyński, Dziennik podróży do Turcji odbytej w roku 1814, Wrocław 1821 (listopad 2006)

9 listopada 2006 r. w ramach inauguracji nowego cyklu zaprezentowano publiczności piękny, tuż po konserwacji, egzemplarz Dziennika podróży do Turcyi odbytey w roku 1814 Edwarda Raczyńskiego, wydany w 1821 r. we Wrocławiu.
Spotkanie obejmowało:

  • wykład o Edwardzie Raczyńskim i jego Dzienniku – prof. dr hab. Witold Molik (Instytut Historii UAM w Poznaniu),
  • wykład o tajnikach konserwacji i pracach nad Dziennikiem – dyplomowany konserwator dzieł sztuki Izabella Waligórska,
  • fragmenty Dziennika w interpretacji aktora Teatru Nowego w Poznaniu Tadeusza Drzewieckiego.

ARCYDZIEŁO IINovus Atlas Absolutissimus Jana Janssoniusa (t. I-IX) i Jana Blaeua (t. XI), Amsterdam 1647-1658 (marzec 2007)

Bohaterem drugiego „Spotkania z Arcydziełem”, które odbyło się 29 marca 2007 r. w gmachu Biblioteki przy pl. Wolności 19, był siedemnastowieczny, monumentalny, bo aż dziesięciotomowy, atlas Jana Janssoniusa Novus Atlas Absolutissimus. To nie tylko najcenniejszy spośród atlasów XVII-wiecznych ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich, ale również unikat w skali krajowej. Pochodzi z księgozbioru Juliana Ursyna Niemcewicza.
Spotkanie z cymelium kartograficznym obejmowało:

  • prezentację dzieła i tajników kartografii – dr Arkadiusz Wagner (historyk sztuki, wykładowca na UMK w Toruniu),
  • koncert muzyki XVII-wiecznej – na lutni, instrumencie z epoki, zagrał Henryk Kasperczak (pracownik Akademii Muzycznej w Poznaniu),
  • multimedialny pokaz map Atlasu – najciekawsze i najpiękniejsze mapy z dzieła Janssoniusa,
  • ekspozycję wybranych XVII-wiecznych, niderlandzkich map i atlasów ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich,
  • prezentację XIX-wiecznej książki po konserwacji – Kościoły ze „Wspomnień Wielkopolskich” wydanych przez Edwarda hrabię Raczyńskiego wyjęte, Poznań: w księgarni J.K. Żupańskiego, 1857.

 

ARCYDZIEŁO III – rękopis Józefa Ignacego Kraszewskiego Pieśni ty moja, pieśni (październik 2007)

Trzecia edycja „Spotkania z Arcydziełem” miała miejsce 25 października 2007 r. w Pracowni-Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego przy ul. Wronieckiej 14, w 120. rocznicę śmierci Pisarza (1812-1887). Publiczności zaprezentowano rękopis Kraszewskiego Pieśni ty moja, pieśni (wiersz początkowo miał znaleźć się w „Starej Baśni”, wyd. 1876 r.) oraz dar społeczeństwa polskiego dla Pisarza z 1879 roku, tzw.  „Gabinet  Kraszewskiego”.
W programie:

  • wykład o wierszu i twórczości J.I. Kraszewskiego – prof. Stanisław Burkot (Akademia Pedagogiczna w Krakowie),
  • pokaz „Gabinetu Kraszewskiego” – Krzysztof Klupp (kierownik Pracowni-Muzeum),
  • prezentację dwóch XVIII-wiecznych rękopisów po konserwacji ze zbiorów Biblioteki.

 

ARCYDZIEŁO IV – Bernardus de Breidenbach, Peregrinatio in Terram Sanctam, Moguncja 1486 (kwiecień 2008)

Podczas czwartego „Spotkania z Arcydziełem”, 10 kwietnia 2008 r., zaprezentowano inkunabuł, piętnastowieczny bestseller literatury podróżniczej.
W programie:

  • wykład dra Rafała Wójcika (Biblioteka Uniwersytecka UAM), Breidenbach i jego podróż do Ziemi Świętej,
  • wykład dr Katarzyny Krzak-Weiss (UAM), „Peregrinatio in Terram Sanctam” arcydziełem z początków drukarstwa,
  • pokaz poddanych konserwacji afiszy z lat 1798-1824 dotyczących głównie działalności poznańskich scen teatralnych.

 

ARCYDZIEŁO V – Mikołaj Kopernik, De Revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich), Norymberga 1543 (grudzień 2008)

Dla uświetnienia Konferencji Klimatycznej ONZ, która odbywała się w Poznaniu, pokazano dzieło wyjątkowe – pierwsze wydanie De Revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) Mikołaja Kopernika z 1543 r. Do dziś na świecie zachowało się ok. 300 egzemplarzy pierwszego wydania, w tym 12 w Polsce. Program spotkania, 5 grudnia 2008 r., objął:

  • wykład prof. Edwina Wnuka, prezesa Polskiego Towarzystwa Astronomicznego – Mikołaj Kopernik. Życie i dzieło,
  • pokaz arcydzieła Mikołaja Kopernika oraz atlasu kosmograficznego Andreasa Cellariusa Harmonia Macrocosmica (Amsterdam 1661),
  • pokaz XIX-wiecznego rękopisu po konserwacji ze zbiorów Biblioteki.

 

ARCYDZIEŁO VILiber Beate Marie Virginis, XIII-wieczny cysterski rękopis pergaminowy (maj 2009)

28 maja 2009 r. pokazano jeden z najstarszych rękopisów znajdujących się w zbiorach specjalnych Biblioteki Raczyńskich. W programie:

  • wykład dr Alicji Szulc (Biblioteka UAM), Pergaminowe księgi rękopiśmienne,
  • wykład prof. Krzysztofa Kaczmarka (UAM), Liber Beate Marie Virginis. XIII-wieczny rękopis z Paradyża,
  • koncert – średniowieczne utwory wokalne z towarzyszeniem liry korbowej w wykonaniu Jana Gołaskiego,
  • pokaz XVIII-wiecznych listów po konserwacji ze zbiorów Biblioteki.

 

ARCYDZIEŁO VII – Jan Roh, kancjonał braci czeskich Piesne Chwal Bozskych, Praga 1541 (październik 2009)

Bohaterem siódmego „Spotkania z Arcydziełem”, 29 października 2009 r., był unikat w skali światowej – jedyny w całości zachowany kancjonał braci czeskich Jana Roha, wydany w Pradze w 1541 r. W programie:

  • wykład prof. Wiesława Wydry, Bracia czescy w Wielkopolsce. Nad unikatowym kancjonałem Jana Roha z 1541 r.,
  • koncert muzyki dawnej w wykonaniu Ireny Maciejskiej (altówka) i Agnieszki Pawłowskiej (wiolonczela),
  • pokaz listów po konserwacji ze zbiorów Biblioteki – Listy do Józefa Mielżyńskiego z lat 1770-1792.

 

ARCYDZIEŁO VIII – rękopis Psalmów-psalmu Cypriana Kamila Norwida, 1850 r. (czerwiec 2010)

24 czerwca 2010 r. zaprezentowano jeden z rękopisów literackich przechowywanych w Bibliotece – autograf Psalmów-psalmu Cypriana Kamila Norwida. Program objął:

  • wykład prof. Krzysztofa Trybusia, Norwid – poeta i świat,
  • wykład dr Zofii Dambek, Wokół wydania „Psalmów-psalmu”,
  • recytację fragmentów Psalmów-psalmu w wykonaniu aktorki Teatru Nowego w Poznaniu Marii Rybarczyk,
  • pokaz rękopisu po konserwacji (Diariusz legacji posła litewskiego do króla Augusta II z 1714 r.).

 

ARCYDZIEŁO IX – Giovanni Antonio Rizzi-Zannoni, Carte de la Pologne, 1772 r. (listopad 2010)

W bogatych zbiorach kartograficznych Biblioteki znajduje się oprawiona w formie atlasu mapa z 1772 r. Uchodzi ona za najlepszą i najdokładniejszą drukowaną mapę generalną Polski powstałą przed rozbiorami i jest pierwszą opracowaną w tak dużej skali mapą Rzeczpospolitej opartą w całości na polskich materiałach. Carte de la Pologne... stanowi ozdobę wielu polskich księgozbiorów, ale egzemplarz ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich jest niepowtarzalny – pochodzi bowiem z biblioteki króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Program spotkania 18 listopada 2010 r. objął:

  • wykład prof. UAM dr hab. Beaty Medyńskiej-Gulij Mapa Rizzi-Zannoniego z 1772 roku pierwszą profesjonalną mapą Polski,
  • koncert muzyki kameralnej – utwory z epoki w wykonaniu Ireny Maciejskiej i Agnieszki Pawłowskiej,
  • pokaz innych map Rizzi-Zannoniego ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich.

 

ARCYDZIEŁO X – prace Jana Heweliusza: Selenographia z 1647 r. i Prodromus Astronomiae z 1690 r. (maj 2011)

Podczas jubileuszowego dziesiątego „Spotkania z Arcydziełem” z okazji odbywającego się właśnie „Roku Jana Heweliusza”, 12 maja 2011 r., zaprezentowano dwie okazałe prace gdańskiego astronoma.
W programie:

  • wykład prof. dr hab. Sławomira Breitera Jan Heweliusz: człowiek-akademia,
  • koncert muzyczny – utwory z epoki w wykonaniu Ireny Maciejskiej (altówka) i Anny Ziółkowskiej (skrzypce).

 

ARCYDZIEŁO XI – autograf poematu Antoniego Malczewskiego Maria z 1825 roku (grudzień 2011)

Unikatowym rękopisem literackim przechowywanym w zbiorach Biblioteki Raczyńskich jest autograf poematu Antoniego Malczewskiego Maria z 1825 r. 8 grudnia 2011 r. w Pracowni-Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego przy ul. Wronieckiej 14 odbyło się spotkanie mu poświęcone. W programie:

  • wykład prof.  Krzysztofa Trybusia, „Maria” Antoniego Malczewskiego - odrzucone arcydzieło,
  • wykład Janusza Pazdera, Poznański pomnik dłuta Stanisława Jagmina „Pożegnanie Wacława z Marią”,
  • fragmenty opery Maria Romana Statkowskiego wydanej przez Polskie Radio,
  • pokaz rękopisów po konserwacji, m.in. Listów Joachima Lelewela do Ignacego Pietraszewskiego z lat 1851-1858.

 

ARCYDZIEŁO XIIKoronka Panny Marii brata Seweryna, rękopis z początku XVI w. (czerwiec 2012)

1 czerwca 2012 r. w Sali Teatralnej im. Wojciecha Bogusławskiego odbyło się dwunaste „Spotkanie z Arcydziełem”, podczas którego zaprezentowano XVI-wieczny rękopis, Koronkę Panny Marii brata Seweryna. Podczas „Spotkania”:

  • fragmenty rękopisu przeczytał Radosław Elis z Teatru Nowego w Poznaniu,
  • wykład o dziele i jego losach przedstawił prof. Wiesław Wydra z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,
  • koncert pieśni religijnych z XV i XVI wieku wykonał Zespół NEMROD.

Zespół NEMROD wystąpił w składzie:
Jan Kołacki – kontratenor
Radosław Jastak – tenor
Janusz Zawadzki – baryton
Tomasz Rybicki – bas

Program koncertu:

  1. Alleluja – Mikołaj z Radomia: XV wiek
  2. Bądź wiesioła – Anonim polski: 2 poł. XV wieku
  3. Veni, veni vere – Piotr z Grudziądza: XV wiek
  4. O Maria, dulcor florum (Mario, słodyczy kwiatów)
  5. Już się zmierzka – Wacław z Szamotuł
  6. Angelus ad Virginem missus (Anioł do Dziewicy posłany)
  7. Ave Maria – Grzegorz Gerwazy Gorczyczki
  8. Alleluja, chwalcie Pana – Wacław z Szamotuł

Wersję cyfrową rękopisu można obejrzeć w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej:
http://www.wbc.poznan.pl/publication/464258

 

ARCYDZIEŁO XIII – autograf wiersza Adama Mickiewicza Do H*** Wezwanie do Neapolu z 1840 r. (grudzień 2012)

W Osiedlowym Domu Kultury Pod Lipami, 4 grudnia 2012 r., publiczność miała okazję obejrzeć autograf słynnego wiersza Adama Mickiewicza rozpoczynającego się od słów Znaszli ten kraj, gdzie cytryna dojrzewa…
W programie:

  • Komentarze do wiersza Do H*** Wezwanie do Neapolu i związków Mickiewicza z Wielkopolską – wykład prof. UAM dra hab. Jerzego Fiećko,
  • pieśni do słów wierszy Adama Mickiewicza zaprezentowała Benigna Jaskulska przy akompaniamencie Zdzisławy Waliszewskiej (fortepian),
  • prezentacja rękopisów i starodruku ze zbiorów specjalnych Biblioteki po konserwacji.

 

ARCYDZIEŁO XIV autografy kompozycji Karola Lipińskiego Wariacje na tematy z opery Lunatyczka Vincenzo Belliniego, I poł. XIX w. (wrzesień 2013)

W sali im. Edwarda Raczyńskiego Biblioteki Raczyńskich, pl. Wolności 19, 24 września 2013  uczestnicy „Spotkania z Arcydziełem” wzięli udział w:

  • wykładzie Andrzeja Jazdona Karol Lipiński – zapomniany polski Paganini,
  • koncercie w wykonaniu prof. Mariusza Dereweckiego, który zaprezentował m.in. kompozycje Karola Lipińskiego –  Wariacje na skrzypce na tematy z opery V. Belliniego Lunatyczka i Capriccia N.3 (kaprys na skrzypce solo) oraz utwory Niccolo Paganiniego: Capriccia (kaprysy) N. 21, Nr. 24. Akompaniament – Piotr Niewiedział (fortepian),
  • prezentacji rękopisów z kompozycjami Karola Lipińskiego.

Wersje cyfrowe rękopisów można przeglądać w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej:
http://www.wbc.poznan.pl/publication/464770
http://www.wbc.poznan.pl/publication/466818

 

ARCYDZIEŁO XV rękopiśmienny kodeks z białoruską wersją legendy o Tristanie i Izoldzie, XVI-XVII w. (grudzień 2013)

Jubileuszowe, XV „Spotkanie z Arcydziełem”, miało miejsce 9 grudnia 2013 r. w zabytkowym gmachu Biblioteki Raczyńskich, pl. Wolności 10. W programie:

  • prezentacja fragmentów Białoruskiego Tristana w wykonananiu Mariusza Puchalskiego, aktora Teatru Nowego w Poznaniu (tłumaczenie na język polski z języka angielskiego: Karolina Tomczyk-Kozioł),
  • wykład prof. UAM dr hab. Jana Jurkiewicza (UAM Poznań) Rękopiśmienny kodeks Biblioteki Raczyńskich – skarb pamięci wielu narodów,
  • wykład Karoliny Tomczyk-Kozioł (Biblioteka Raczyńskich) Białoruska wersja legendy o Tristanie i Izoldzie,
  • prezentacja unikatowego rękopiśmiennego kodeksu i wydawnictw związanych z tzw. Białoruskim Tristanem.

 

ARCYDZIEŁO XVI ostatnie dzieło Mikołaja Reja – starodruk Źwierciadło albo Kstałt, w którym każdy stan snadnie się może swym sprawam jako we źwierciadle przypatrzyć, wydany w Krakowie w 1568 r. w słynnej oficynie Macieja Wirzbięty (wrzesień 2014)

Szesnaste „Spotkanie z Arcydziełem” odbyło się w zabytkowym gmachu Biblioteki Raczyńskich, pl. Wolności 19, 25 września 2014 r., a jego program obejmował:

  • wykład prof. Katarzyny Meller (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu): „Wielki testament” Mikołaja Reja – summa mądrości o człowieku i świecie w Źwierciadle,
  • interpretację aktorską w wykonaniu Aleksandra Machalicy (Teatr Nowy w Poznaniu) fragmentów ksiąg Żywota człowieka poczciwego Mikołaja Reja,
  • wykład dra Mariana Malickiego (Biblioteka Jagiellońska z Krakowa): „Wydawca Reja” – Maciej Wirzbięta na tle drukarstwa krakowskiego XVI w.,
  • prezentację unikatowego starego druku i wydawnictw związanych ze Źwierciadłem Mikołaja Reja.

 

ARCYDZIEŁO XVII dwie najstarsze tureckie sztuki teatralne: Urząd Hodży Nasreddina oraz Dziwne przypadki i osobliwe zdarzenia szewca Ahmeda, powstałe przed 1809 r. (listopad 2014)

W programie siedemnastego „Spotkania z Arcydziełem”, które odbyło się 18 listopada 2014 r., znalazły się:

  • wykład dra hab. Przemysława Matusika (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu): Raczyński, Berwiński, Zamoyska – trzy tureckie podróże,
  • koncert Jakuba Czerskiego (Akademia Muzyczna w Poznaniu), który zagrał utwory Charles’a L.N. d’Alberta (Sultan’s Polka, Constantinople Quadrille),
  • wykład prof. dr hab. Henryka Jankowskiego (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu): Dwie tureckie sztuki teatralne w zbiorach Biblioteki Raczyńskich.

 

ARCYDZIEŁO XVIII autografy Heleny Modrzejewskiej, 1871 r. (kwiecień 2015)

W programie spotkania, które odbyło się 23 kwietnia 2015 r. w ramach obchodów Roku Polskiego Teatru Publicznego, ustanowionego przez Sejm, znalazły się:

  • wykład prof. UAM dr hab. Krzysztofa Kurka (Katedra Dramatu, Teatru i Widowisk Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu) pt. Aktorska legenda Heleny Modrzejewskiej,
  • Bukiet dramatyczny fragmentów słynnych ról Modrzejewskiej w wykonaniu Małgorzaty Łodej-Stachowiak,
  • wykład dr Alicji Przybyszewskiej (Biblioteka Raczyńskich) pt. „Rozgłos o niej w Poznaniu się zaczął…” – wielkopolskie wątki w biografii Heleny Modrzejewskiej,
  • prezentacja autografów Heleny Modrzejewskiej znajdujących się w zbiorach biblioteki.

 

ARCYDZIEŁO XIXAntyczny Rzym w pracach G.B. Piranesiego, XVIII w. (listopad 2015)

Bohaterem XIX Spotkania z Arcydziełem były stare druki z kunsztownymi pracami wybitnego włoskiego architekta i grafika, jednego z najważniejszych artystów europejskich XVIII stulecia – Giovanniego Battisty Piranesiego (1720-1778).
Spotkanie odbyło się 25 listopada 2015 r., a jego program obejmował:

  • wykład Grażyny Hałasy (Kuratora Gabinetu Rycin Muzeum Narodowego w Poznaniu), Woluminy G.B. Piranesiego w Bibliotece Raczyńskich. Spojrzenie z perspektywy kolekcjonerskiej i warsztatowej,
  • koncert muzyki kameralnej – utwory z epoki w wykonaniu Ireny Maciejskiej (altówka) i Agnieszki Pawłowskiej (wiolonczela),
  • prezentację kilku wielkoformatowych starych druków ze zbiorów specjalnych Biblioteki Raczyńskich z zachwycającymi akwafortami włoskiego artysty.

 

ARCYDZIEŁO XX – Elizabeth Blackwell, Herbarium Blackwellianum, Norymberga 1754-1773 (maj 2016)

Podczas jubileuszowego XX Spotkania z Arcydziełem, które odbyło się 10 maja 2016 r., zaprezentowano Zielnik Elizabeth Blackwell – sześciotomowy stary druk z pięknymi kolorowymi rysunkami różnych roślin i rękopiśmiennymi opisami ich leczniczych właściwości.

W programie:

  • wykład Dyrektor Ogrodu Botanicznego w Poznaniu, prof. UAM dr hab. Justyny Wiland-Szymańskiej, Herbarz Elizabeth Blackwell – miłość, rośliny i sztuka,
  • recital Patrycji Kubiak – XVIII-wieczne kompozycje na flet,
  • prezentacja Zielnika.

 

ARCYDZIEŁO XXI – Rękopis z utworami Jana Smolika, pocz. XVII w. (listopad 2016)

W trakcie XXI Spotkania z Arcydziełem, które miało miejsce 29 listopada 2016 r., pokazano pięknie zdobiony rękopis z początku XVII w. zawierający utwory renesansowego poety Jana Smolika (ok. 1560 – po 1598).
Program obejmował:

  • wykład prof. dr hab. Katarzyny Meller Kupidyn strzela, poeta słowa nosi... – erotyki i inne wiersze Jana Smolika,
  • recytację wybranych wierszy Jana Smolika w wykonaniu Pawła Binkowskiego,
  • prezentację rękopisu.

Wersję cyfrową rękopisu obejrzeć można w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej:
http://www.wbc.poznan.pl/publication/466469

 

ARCYDZIEŁO XXII – Piękno książki. Unikatowe XVI-wieczne oprawy ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich (maj 2017)

15 maja 2017 r. podczas XXII Spotkania z Arcydziełem zaprezentowano kilkanaście zabytkowych obiektów ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich – pięknych renesansowych opraw z warsztatów krakowskich i poznańskich, w tym pochodzących z księgozbiorów Erazma Ciołka i króla Zygmunta Augusta.
W programie:

  • dr Arkadiusz Wagner (UMK w Toruniu), wykład Piękno niesłusznie niedostrzegane. Uwagi o zdobnictwie introligatorskim od gotyku do manieryzmu,
  • koncert muzyki dawnej w wykonaniu zespołu Lúthien Consort,
  • prezentacja obiektów.